Μπορεί να μην γνωρίζαμε όλοι προσωπικά τον Γιώργο Μαζωνάκη για να τον αγαπήσουμε, η φωνή και η πορεία του όμως είναι τόσο οικεία στ΄αυτιά μας, που δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε. Αυτός ο τόσο ξαφνικός - και άδικος θάνατος- ενός τόσο δημοφιλούς και αγαπητού ανθρώπου, πάγωσε για λίγο τον χρόνο με το τελευταίο χειροκρότημα, που ακούστηκε το μεσημέρι της Δευτέρας 14/9 στην Αγία Τριάδα Νίκαιας να είναι ανατριχιαστικό. Ακόμη κι αν κάποιος, όμως, δεν γνώριζε τον Γιώργο Μαζωνάκη, όφειλε να σεβαστεί το τι σημαίνει για τους άλλους. Και υπάρχουν στιγμές που, βλέποντας ένα πλήθος ανθρώπων να αποχαιρετά έναν καλλιτέχνη, ίσως το μόνο που χρειάζεται είναι να κάνεις ένα βήμα πίσω και να σεβαστείς αυτό που βλέπεις.
Κάπως έτσι ένιωσα διαβάζοντας την ανάρτηση του Σωτήρη Τσαφούλια για την Αφροδίτη Μάνου. Και νομίζω ταυτίστηκα, όπως και πολλοί από εμάς. Όχι γιατί κάποιος "πήρε το μέρος" του Γιώργου Μαζωνάκη. Αυτό δεν το χρειάστηκε ποτέ άλλωστε. Αλλά γιατί, μέσα σε λίγες παραγράφους, ειπώθηκε κάτι που μοιάζει αυτονόητο και παρ' όλα αυτά έχουμε καταφέρει να το ξεχνάμε. Και δεν είναι άλλο από τη διαπίστωση ότι η αγάπη του κόσμου δεν χρειάζεται πιστοποιητικό αισθητικής, δεν ξεχωρίζει το έντεχνο από το λαϊκό και δεν μπορεί να μπει σε κουτάκια.
Τι είπε η Αφροδίτη Μάνου;
Η Αφροδίτη Μάνου είπε κάτι πολύ συγκεκριμένο, ότι "δεν γνώριζε τον Γιώργο Μαζωνάκη, ούτε τη δουλειά του και ότι το λαϊκό προσκύνημα για εκείνον ήταν, κατά τη δική της κρίση, το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των ονείρων μιας άλλης γενιάς καλλιτεχνών". Η τοποθέτησή της προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, ενώ ο Σωτήρης Τσαφούλιας απάντησε δημόσια, υποστηρίζοντας μεταξύ άλλων ότι η "Τέχνη δεν ανήκει σε μια ελίτ, αλλά στους ανθρώπους που τη ζουν".
Και κάπου εδώ σκέφτομαι: ποιος μας έβαλε να δίνουμε εξετάσεις για το τι αγαπάμε;
Αν κάποιος ακούει Μαζωνάκη όταν χωρίζει, όταν ερωτεύεται, όταν οδηγεί μόνος του, όταν μαζεύεται με την παρέα του ή όταν περνά μια δύσκολη νύχτα, ποιος μπορεί να του πει ότι η συγκίνησή του είναι "λιγότερο σημαντική" επειδή το μουσικό του γούστο δεν ανήκει σε αυτό που κάποιοι θεωρούν υψηλή τέχνη;
Η τέχνη δεν είναι διαγωνισμός
Δεν χρειάζεται να αγαπάμε όλοι τα ίδια τραγούδια. Δεν χρειάζεται καν να μας αρέσει ο ίδιος καλλιτέχνης. Και φυσικά η Αφροδίτη Μάνου έχει κάθε δικαίωμα να μην έχει ακούσει ή να μην έχει αγαπήσει ποτέ τη μουσική του Γιώργου Μαζωνάκη.
Αλλά άλλο αυτό και άλλο να κοιτάς το πένθος των άλλων και να αποφασίζεις ότι δεν είναι αρκετά "σωστό".
Γιατί εκεί, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται η ουσία όσων είπε ο Σωτήρης Τσαφούλιας.
Ο κόσμος που βρέθηκε στη Νίκαια δεν πήγε εκεί για να αποδείξει κάτι για τη μουσική ιστορία της χώρας. Δεν πήγε για να κάνει αξιολόγηση καλλιτεχνών. Πήγε γιατί ένας άνθρωπος που είχε συνδεθεί με τις ζωές του έφυγε. Η κηδεία του Γιώργου Μαζωνάκη, στις 14 Σεπτεμβρίου, συνοδεύτηκε από μεγάλη προσέλευση κόσμου και έντονη συγκίνηση.
Και αυτό, προσωπικά, το βρίσκω πολύ πιο σημαντικό από οποιαδήποτε συζήτηση για το αν ο Μαζωνάκης ανήκει στο "σωστό" ή στο "λάθος" μουσικό στρατόπεδο.
Όλοι έχουμε τον δικό μας Μαζωνάκη
Γιατί στο τέλος αυτό είναι η μουσική. Μνήμες.
Ένα τραγούδι που έπαιζε στο αυτοκίνητο του πατέρα σου. Ένα άλλο που άκουγες με τις φίλες σου στα 20. Ένα τραγούδι που συνδέθηκε με έναν έρωτα που τελείωσε. Ένα άλλο που σε κράτησε όρθιο σε μια περίοδο που δεν ήσουν καθόλου καλά.
Και ξαφνικά, όταν φεύγει ο καλλιτέχνης, δεν θρηνείς μόνο εκείνον. Θρηνείς και λίγο τον άνθρωπο που ήσουν όταν άκουγες τα τραγούδια του.
Αυτό δεν χρειάζεται να το καταλάβουν όλοι. Χρειάζεται όμως να το σεβαστούν.
Γι' αυτό και σήμερα, διαβάζοντας τον Σωτήρη Τσαφούλια, νομίζω πως πολλοί από εμάς νιώσαμε λίγο σαν να είχαμε γράψει εμείς αυτή την απάντηση. Όχι επειδή συμφωνούμε απαραίτητα με κάθε λέξη της ή επειδή χρειαζόμαστε κάποιον να μας υπερασπιστεί για το τι ακούμε. Αλλά επειδή μερικές φορές θέλεις απλώς κάποιος να πει δυνατά το αυτονόητο:
Άσε τον άλλον να πενθήσει όπως θέλει. Άσε τον άλλον να αγαπά τη μουσική που θέλει. Και, κυρίως, μην του προσπαθείς να του εξηγείς γιατί αυτό που νιώθει -σύμφωνα με τα δικά σου δεδομένα- δεν είναι αρκετά καλό.
Γιατί η συγκίνηση δεν έχει κατηγορία. Και η αγάπη του κόσμου, ευτυχώς, δεν περνάει από επιτροπή.
Η ανάρτηση του Σωτήρη Τσαφούλια
"Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν γνωρίζατε τον άνθρωπο ούτε τη δουλειά του. Το πρόβλημα είναι ότι ενώ ΔΕΝ τα γνωρίζετε, σπεύσατε να κρίνετε τη συγκίνηση εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, που τα γνωρίζουν. Η αγάπη του κόσμου δεν μπαίνει σε εξετάσεις αισθητικής. Δεν χρειάζεται την έγκριση κανενός για να είναι αληθινή.
Το να χαρακτηρίζεις το πένθος ενός λαού ως "το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των ονείρων μιας γενιάς καλλιτεχνών" δεν λέει τίποτα για τον άνθρωπο που έφυγε. Λέει όμως πολλά για την αδυναμία σας να δεχτείτε ότι η τέχνη δεν ανήκει σε μια ελίτ, αλλά στον κόσμο που τη ζει. Ο κόσμος δεν έκανε προσκύνημα σε ένα μουσικό είδος. Αποχαιρέτησε έναν άνθρωπο που τον συντρόφευσε στις χαρές, στους χωρισμούς, στις παρέες και στις μοναξιές του και που ποτέ δεν προσπάθησε να διχάσει ή να κατατάξει κανέναν. Και αυτό δεν μειώνει κανέναν άλλο καλλιτέχνη. Το να προσπαθείς όμως να μειώσεις το πένθος των άλλων, μόνο και μόνο επειδή δεν συμβαδίζει με τα δικά σου γούστα, δεν είναι πολιτισμός.
Είναι αλαζονεία και για μια καλλιτέχνιδα σαν εσάς που δηλώνει τραγουδοποιός φιλοσοφούσα μετ’ ευτελείας εν Αθήναις, το σχόλιο είναι αν όχι άστοχο, τουλάχιστον λυπηρό".