Βασίλης Μαντάς
Είναι ένα κορίτσι "οδοστρωτήρας" από αυτά που μπαίνουν σε έναν χώρο και τον "γεμίζουν". Κουβαλά μια αυθόρμητη, αβίαστη θετική ενέργεια που απλώνεται παντού, σαν φως που δεν μπορείς να αγνοήσεις. Και κάπου ανάμεσα στον αυτοσαρκασμό της και το πανέξυπνο χιούμορ της, κρύβεται εκείνη η σπάνια ποιότητα που την κάνει ακαταμάχητα αξιαγάπητη. Δεν υπάρχει περίπτωση να τη συναναστραφείς – ακόμη κι αν πρόκειται για μια αυστηρά επαγγελματική συνάντηση – και να μη φύγεις με χαμόγελο. Έχει τον τρόπο να "σπάει τον πάγο", να αποφορτίζει την ένταση και να δημιουργεί μια αίσθηση οικειότητας που σε κάνει να νιώθεις πως τη γνωρίζεις χρόνια. Είναι αυθεντική, άμεση και αφοπλιστικά ειλικρινής· δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει, κι όμως το καταφέρνει!
Για εμάς, η Ήρα Κατσούδα, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και ταλαντούχες stand up comedians της σύγχρονης ελληνικής σκηνής, αποτελεί το απόλυτο παράδειγμα της σύγχρονης γυναίκας. Πολυάσχολη αλλά παρούσα, δυναμική αλλά ανθρώπινη, με αυτοπεποίθηση που δεν κραυγάζει αλλά εκπέμπεται φυσικά. Ισορροπεί με μαεστρία ανάμεσα στην επαγγελματική της πορεία και την προσωπική της αλήθεια, αποδεικνύοντας πως η επιτυχία δεν χρειάζεται φίλτρα – μόνο αυθεντικότητα.
"Η 8η Μαρτίου δεν ξεκίνησε με ροζ μπαλόνια. Ξεκίνησε με απεργίες, με αίμα, με διεκδίκηση και με γυναίκες που είπαν ως εδώ. Οπότε αυτή η ημέρα δεν είναι γιορτή με την έννοια του πάρτυ. Για μένα, είναι μια ημέρα μνήμης"
Ξεκινάω με μία ερώτηση εντελώς κλισέ αλλά απαραίτητη: τι σημαίνει για εσένα η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας;
Η Ημέρα της Γυναίκας τα τελευταία χρόνια και ειδικά στα social media, έχει καταλήξει να είναι ποστάκια με τριαντάφυλλα, κρήντζι quotes και γενικότερα έχει πάρει μια εμπορευματοποιημένη τροπή όπως εξάλλου όλες οι Παγκόσμιες Ημέρες. Αλλά η 8η Μαρτίου δεν ξεκίνησε με ροζ μπαλόνια. Ξεκίνησε με απεργίες, με αίμα, με διεκδίκηση και με γυναίκες που είπαν ως εδώ. Οπότε αυτή η ημέρα δεν είναι γιορτή με την έννοια του πάρτυ. Για μένα, είναι μια ημέρα μνήμης. Είναι για να θυμηθούμε ότι κάποια πράγματα που σήμερα θεωρούμε αυτονόητα, δεν ήταν καθόλου αυτονόητα για πολλά χρόνια και τα περισσότερα δεν ήταν αυτονόητα μέχρι και πρόσφατα. Είναι περισσότερο μια μέρα για να αναλογιστούμε τι έχουμε καταφέρει μέχρι εδώ και τι πρέπει να κάνουμε από εδώ και πέρα στις διεκδικήσεις μας.
Όταν ξεκίνησες το stand-up comedy, ο χώρος ήταν έντονα ανδροκρατούμενος. Ήταν κάτι που σε φόβισε ή σε προβλημάτισε στην αρχή;
Όχι και θα σου πω γιατί. Γιατί όταν ξεκίνησα την ενασχόλησή μου με το stand up (πολλά χρόνια πριν), δεν υπήρχε σκηνή στην Ελλάδα με την έννοια που την ξέρουμε σήμερα και το stand up ήταν ένα ουσιαστικά άγνωστο είδος στο ευρύ κοινό. Εκείνα τα χρόνια, στην Αθήνα υπήρχαν οι Νύχτες Κωμωδίας της Λουκίας Ρικάκη και λίγα χρόνια αργότερα στην Θεσσαλονίκη ξεκινήσαμε 5- 6 άτομα να ασχολούμαστε δειλά δειλά με αυτό. Οπότε ήταν κάτι τόσο νέο και ήμασταν τόσο λίγος κόσμος, που δεν ετέθη θέμα ποσόστωσης. Για αυτό και δεν ένιωσα ότι μπαίνω σε κάποιον ανδροκρατούμενο χώρο αλλά το αίσθημα ήταν περισσότερο ότι μπαίνω σε έναν τελείως νέο, αχαρτογράφητο και συναρπαστικό χώρο. Τελικά ναι κατέληξε ανδροκρατούμενος, απλά σου μεταφέρω την τότε μου αίσθηση βάσει των συνθηκών που υπήρχαν.
"Ο λόγος που έδωσα στην παράστασή μου τον τίτλο "Για Γυναίκα Καλή είναι” ήταν ακριβώς επειδή είχα ακούσει τόσες φορές αυτήν την ατάκα (τόσο εγώ όσο και οι συναδέλφισσες μου), που στο τέλος είπα να μετατρέψω τα νεύρα που μου προκαλούσε το άκουσμά της σε κάτι δημιουργικό και ειρωνικό. Οπότε τί καλύτερο από τίτλο της παράστασής μου; Και φυσικά αυτή η ατάκα κρύβει μια βαθιά προβληματική κοινωνική αντίληψη"
Ο τίτλος παλαιότερης παράστασής σου ήταν "Για γυναίκα καλή είναι". Έχεις ακούσει συχνά αυτή τη φράση στην πορεία σου; Και από πού πιστεύεις ότι προέρχεται η αντίληψη πως οι γυναίκες δεν μπορούν να είναι αστείες;
Ο λόγος που έδωσα αυτό τον τίτλο στην παράσταση ήταν ακριβώς επειδή είχα ακούσει τόσες φορές αυτήν την ατάκα (τόσο εγώ όσο και οι συναδέλφισσες μου), που στο τέλος είπα να μετατρέψω τα νεύρα που μου προκαλούσε το άκουσμα της σε κάτι δημιουργικό και ειρωνικό, οπότε τί καλύτερο από τίτλο της παράστασης μου; Και φυσικά αυτή η ατάκα κρύβει μια βαθιά προβληματική κοινωνική αντίληψη. Γιατί επί πολλά χρόνια υπήρχε η άποψη ότι οι γυναίκες δεν έχουν χιούμορ. Αλλά αυτή η θεώρηση δεν βγήκε επειδή οι γυναίκες δεν έχουν όντως χιούμορ, αλλά επειδή η κοινωνία επί αιώνες ήθελε την γυναίκα να είναι όμορφη, μετρημένη, αμίλητη, ατσαλάκωτη, φυσικά χωρίς να μπορεί να αντιμιλήσει ή να ειρωνευτεί (η ειρωνεία είναι βασική αρχή της κωμωδίας) και φυσικά να μην κάνει χιούμορ. Το χιούμορ ήταν ένα από τα προνόμια που είχαν βαφτιστεί ανδρικά. Οπότε ναι επί δεκαετίες δεν μας επιτρεπόταν να είμαστε αστείες, χωρίς να σημαίνει φυσικά ότι δεν είμαστε και κάπως έτσι η καταπίεση έγινε αξίωμα και κατέληξε λανθασμένα κοινωνικός κανόνας.
"Αν έπρεπε να διαλέξω μία εκνευριστική ατάκα σε σχέση με το φύλο μου, θα έλεγα το "ωραίο φύλο". Είναι μια φράση που μου προκαλεί αυτομάτως αναγούλα και που εμπεριέχει όλες τις εκφάνσεις του σεξισμού μέσα σε δυο λέξεις"
Ποια είναι η πιο κλισέ ή εκνευριστική ατάκα που έχεις ακούσει σε σχέση με το φύλο σου; Στη δουλειά, σε σχέση ακόμα και στον δρόμο.
Υπάρχουν άπειρες κλισεδιές που μπορούν να με κάνουν να χτυπάω το κεφάλι μου (βλέπε για γυναίκα καλή είναι), αλλά αν έπρεπε να διαλέξω μία, θα έλεγα το "ωραίο φύλο". Είναι μια φράση που μου προκαλεί αυτομάτως αναγούλα και που εμπεριέχει όλες τις εκφάνσεις του σεξισμού μέσα σε δύο λέξεις. Είναι μια δήλωση που προαποφασίζει ότι αυτό που χαρακτηρίζει το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού, δηλαδή τις γυναίκες, είναι η ομορφιά χωρίς να διαθέτει κάποια άλλη δεξιότητα ή αξίωση, μπιμπελο-ποιώντας τες με την μορφή "κοπλιμέντου". Και μετά έρχεται φυσικά η ερώτηση τι είναι "ωραίο" και ποιος αποφασίζει για αυτό.
Υπήρξε στιγμή πάνω στη σκηνή που ένιωσες άβολα — λόγω κάποιου σχολίου ή ενός ιδιαίτερα "δύσκολου" κοινού;
Ναι, στις αρχές μου όταν πρωτοξεκινούσα και το κοινό ήταν δύσκολο, ένιωθα άβολα και αυτό είναι κάτι που δεν μπορείς να κρύψεις από τους θεατές με αποτέλεσμα να κουμπώνουν και αυτοί έξτρα και να συνεχίζεται η άβολη λούπα για πάντα. Αλλά αυτό είναι κάτι πολύ λογικό όταν ξεκινάς το stand up και το παθαίνουν τα περισσότερα άτομα. Μπαίνεις σε survival mode και λες "Οκ είναι δύσκολα, άντε να τα πω γρήγορα να φύγω". Μετά που έρχεται η εμπειρία καταλαβαίνεις ότι ίσα ίσα όταν το κοινό είναι δύσκολο πρέπει να διαβάσεις το δωμάτιο, να κάτσεις και να επιμείνεις μέχρι να γυρίσεις το κλίμα.
Όπως οι ηθοποιοί έχουν αγαπημένους ρόλους και οι τραγουδιστές αγαπημένα τραγούδια, εσύ έχεις αγαπημένες θεματικές στο stand-up σου; Ποιες είναι αυτές;
Μου αρέσουν πολύ οι σουρεαλιστικές θεματικές, οι what if σκέψεις που είναι πιο γιούχου. Μου αρέσει να πιάνω θέματα που δεν είναι "θέματα", αλλά τα κάνω θέματα στο μυαλό μου (ελπίζω να έβγαλες άκρη με αυτό που είπα). Από εκεί και πέρα όμως, δεν είναι ότι έχω στεγανά και πάω αυστηρά και μόνο προς τα εκεί. Πάω όπου με οδηγήσει μια καλή ή περίεργη σκέψη.
"Προσωπικά δεν θα έκανα ποτέ πλάκα με μια κοινωνική ομάδα που ήδη "τρώει ξύλο" οπότε δεν ένιωσα και ποτέ να περιορίζομαι από αυτό. Επίσης ποτέ ένα αστείο δεν υπάρχει σκέτο, υπάρχει πάντα μέσα σε ένα context, οπότε αν το περιεχόμενο από μόνο του δεν είναι προσβλητικό, δεν έχεις να ανησυχείς για το πώς θα προσεγγίσεις το αστείο"
Το χιούμορ και η σάτιρα εξελίσσονται με τα χρόνια. Κοιτώντας πίσω, υπάρχουν αστεία που σήμερα δεν θα έλεγες ή που θα θεωρούνταν προσβλητικό; Σε έχει περιορίσει επαγγελματικά η πολιτική ορθότητα ή θεωρείς ότι απλώς αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού;
Ναι φυσικά και έχω πει στο παρελθόν κάποια αστεία που πλέον δεν θα έλεγα. Δεν θα τα έλεγα για διάφορους λόγους, όχι μόνο επειδή ήταν άκομψα αλλά επειδή δεν τα θεωρώ πλέον και ωραία σαν αστεία. Αλλά αυτό είναι το όμορφο με την κωμωδία. Πάει πάντα χεράκι-χεράκι με την εξέλιξη και την δική σου και της κοινωνίας και αυτό είναι που κάνει τόσο δυναμική αυτή την σχέση. Όχι, δεν με έχει περιορίσει η πολιτική ορθότητα ούτε έχω νιώσει να φιμώνομαι καλλιτεχνικά. Αυτό που λέω πάντα, είναι ότι όλο αυτό έχει να κάνει με το τι άνθρωπος είσαι και τι αισθητική έχεις πάνω στο χιούμορ. Προσωπικά δεν θα έκανα ποτέ πλάκα με μια κοινωνική ομάδα που ήδη "τρώει ξύλο" οπότε δεν ένιωσα και ποτέ να περιορίζομαι από αυτό. Επίσης ποτέ ένα αστείο δεν υπάρχει σκέτο, υπάρχει πάντα μέσα σε ένα context, οπότε αν το περιεχόμενο από μόνο του δεν είναι προσβλητικό, δεν έχεις να ανησυχείς για το πώς θα προσεγγίσεις το αστείο.
"Τώρα, αν κάποιος άντρας ενοχλείται με κείμενο για την περίοδο, θα του πω πολύ ήρεμα ότι επί χρόνια ακούγαμε στα stand up κείμενα για εξέταση προστάτη, οπότε δεν πειράζει, θα το διαχειριστεί"
Υπήρξε κάποιο θέμα γύρω από τη γυναικεία εμπειρία που φοβήθηκες να αγγίξεις, αλλά τελικά η ανταπόκριση του κοινού σε εξέπληξε θετικά;
Να σου πω την αλήθεια, όχι. Μέχρι τώρα είχα κείμενα για την περίοδο και τα ταμπού που την περιβάλλουν, για την αγενέστατη ερώτηση "πότε θα κάνεις ένα παιδάκι", κείμενα για το να είσαι γυναίκα single, για τα εργασιακά ως γυναίκα κτλ. και ποτέ δεν φοβήθηκα γιατί ήξερα ότι είναι θέματα που ταυτιζόμαστε όλες οι γυναίκες, δηλαδή το μισό και πάνω κοινό. Τώρα, αν κάποιος άντρας ενοχλείται με κείμενο για την περίοδο, θα του πω πολύ ήρεμα ότι επί χρόνια ακούγαμε στα stand up κείμενα για εξέταση προστάτη, οπότε δεν πειράζει, θα το διαχειριστεί.
Φέτος σε βλέπουμε στο τηλεοπτικό "Εκτός Σχεδίου", ένα πολύ ιδιαίτερο και φιλόδοξο project. Πώς προέκυψε αυτή η συνεργασία και πώς νιώθεις με αυτή;
Είμαι τρομερά χαρούμενη με το "Εκτός Σχεδίου" σαν consept και που είμαι μέρος όλου αυτού. Είναι ουσιαστικά ένα sitcom, αλλά αυτοσχεδιαστικό. Έχουμε σταθερούς ρόλους και σχέσεις μεταξύ μας, δεν υπάρχει σενάριο και μας δίνονται εντολές με ακουστικά στο αυτί μας από τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη, χωρίς να γνωρίζουμε ο ένας την εντολή του άλλου (Σε αντίθεση με το κοινό και τους τηλεθεατές που τις βλέπουν στις οθόνες τους). Όλο αυτό ήταν κάτι πολύ καινούργιο και challenging για μένα, επίσης και μόνο που παίζω μαζί με τα παιδιά (Φωτεινή Βαξεβάνη, Μπάμπης Γαλιατσάτος, Μελίνα Λεφαντζή, Λευτέρης Παπακώστας, Γιάννης Σαρακατσάνης ) και δεν είμαι μόνη μου στην σκηνή όπως με το stand up, μου είναι ενθουσιαστικό. Όλοι οι συντελεστές είναι υπέροχοι, έχουμε δημιουργήσει μια καταπληκτική παρέα και ατμόσφαιρα και γενικά φτου φτου!
Η τελευταία σου παράσταση έχει τίτλο "Όμορφες Σκέψεις". Tι διαφορετικό έχει από τις υπόλοιπες;
Κάθε παράσταση είναι διαφορετική από την προηγούμενη γιατί όπως είπαμε η κωμωδία είναι δυναμική και ακολουθεί εσένα και την εποχή. Και άπαξ ζούμε σε ένα φουλ ευμετάβλητο περιβάλλον, μοιραία αλλάζουν και τα ερεθίσματα σου, οπότε και οι παραστάσεις. Αν με ρωτάς, είναι η αγαπημένη μου παράσταση μέχρι τώρα και χαίρομαι πολύ που το βλέπει έτσι και το κοινό. Είναι πιο "εγώ" αυτή παράσταση, είναι πιο "βλαμμένη". Έχει περίεργες σκέψεις και συνδέσεις και ο κόσμος γελάει και ταυτίζεται χωρίς να πιάσω κάποιο εμπορικό θέμα. Για παράδειγμα, είναι μια παράσταση που δεν έχει καθόλου κείμενα για σχέσεις ή για sex. Παίζω κάθε Πέμπτη στο θέατρο Olvio στο Γκάζι από αρχές Νοεμβρίου και τώρα ανοίξαμε και 4 έξτρα παραστάσεις γιατί έχει μεγάλη ανταπόκριση.
Συμπλήρωσε τη φράση: "Είναι ωραίο να είσαι γυναίκα γιατί…"
Δεν ξέρω πώς είναι να είσαι άντρας.
Κλείνοντας, θα ήθελα μία ευχή για όλες τις γυναίκες
Εύχομαι να έρθει η στιγμή που όλες οι γυναίκες θα έχουν αυτές και μόνο αυτές τον απόλυτο έλεγχο των επιλογών τους, των σωμάτων τους και της ζωής τους.
Βιογραφικό σημείωμα:
Η Ήρα Κατσούδα ασχολείται επαγγελματικά µε το stand up comedy, με συνεχείς παραστάσεις σε Αθήνα αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Σπούδασε Οικονομικά (Α.Π.Θ.), κλασσική μουσική, χορό και υποκριτική. Tο 2017 παρουσίασε την σόλο της stand up comedy παράσταση "Xωρίς Γλουτένη" και το 2019 την δεύτερη με τίτλο "Για γυναίκα, καλή είναι.” Έχει παρουσιάσει διάφορες διοργανώσεις, μεταξύ των οποίων τελετές απονομής των βραβείων ΕΒΓΕ (2019, 2020), TEDx, καθώς και την τελετής έναρξης του 20ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (2018). Συμπαρουσίασε με τον Σπύρο Μαργαρίτη την εκπομπή "Το Δίκτυο" στην ΕΡΤ2. Δημιουργός του Podcast "ΜΠΡΑΗΤ ΣΑΗΝΤ” που συμπαρουσιάζουν με την Δ. Νικητέα. Έχει γράψει το θεατρικό έργο "Ο Γάμος", ενώ έχει εργαστεί για χρόνια στον χώρο της διαφήμισης ως Copy Writer. Φέτος την απολαμβάνουμε κάθε Πέμπτη με την παράσταση "Όμορφες Σκέψεις" στο θέατρο Olvio αλλά και στο τηλεοπτικό "Εκτός Σχεδίου" στην ERT1.
Φωτογράφος: Βασίλης Μαντάς
Επιμέλεια παραγωγής και συνέντευξη: Γωγώ Φούντα
Βίντεο: Λευτέρης Ραμπαζής
Styling: Βίκυ Σιλιβάνη
Μακιγιάζ/Μαλλιά: Ζέτα Χετζάκη (d-tales)
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για τάσεις και νέα στη Μόδα, Celebrity και Gossip News στο missbloom.gr
