Φαντάσου να μπαίνεις κατά λάθος σε μια λάθος αίθουσα γεμάτη κόσμο. Πριν προλάβεις να ζητήσεις συγγνώμη, νιώθεις τα μάγουλά σου να ζεσταίνονται. Το κοκκίνισμα είναι ίσως η πιο ειλικρινής -και εκνευριστικά ανεξέλεγκτη- ανθρώπινη αντίδραση. Από την εποχή του Δαρβίνου, οι επιστήμονες αναρωτιούνται γιατί η εξέλιξη διατήρησε έναν μηχανισμό που φαίνεται να μας "προδίδει" στις πιο άβολες στιγμές μας. Η απάντηση, όμως, κρύβεται στην ίδια την κοινωνική μας φύση: το κοκκίνισμα είναι το απόλυτο σήμα εμπιστοσύνης.
Η βιολογία πίσω από το "αναμμένο" πρόσωπο
Σε καθαρά μηχανικό επίπεδο, το κοκκίνισμα είναι ένα αγγειακό παράδοξο. Όταν νιώθουμε αμηχανία, το συμπαθητικό νευρικό σύστημα δίνει εντολή στα αιμοφόρα αγγεία του προσώπου να διασταλούν. Ενώ στο υπόλοιπο σώμα η ίδια αντίδραση συνήθως προκαλεί σύσπαση των αγγείων, στο πρόσωπο το αίμα συγκεντρώνεται στην επιφάνεια του δέρματος, δημιουργώντας την ορατή ερυθρότητα. Το πιο εντυπωσιακό; Κανείς δεν μπορεί να κοκκινίσει επίτηδες και κανείς δεν μπορεί να το σταματήσει με τη θέλησή του. Μάλιστα, όσο περισσότερο συνειδητοποιείς ότι κοκκινίζεις, τόσο πιο έντονο γίνεται το φαινόμενο.
Οι δύο θεωρίες που εξηγούν την αμηχανία
Γιατί λοιπόν η φύση δεν εξάλειψε αυτή την αντίδραση;
1) Σύμφωνα με τους βιολόγους, το κοκκίνισμα λειτουργεί ως μια άτυπη "συγγνώμη". Στέλνει το μήνυμα ότι αναγνωρίζουμε το λάθος μας και σεβόμαστε τους κοινωνικούς κανόνες. Είναι ένας μηχανισμός που αποκλιμακώνει την ένταση και δείχνει ότι δεν αποτελούμε απειλή για την ομάδα.
2) Έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που κοκκινίζουν μετά από ένα ατόπημα γίνονται πιο συμπαθείς και κρίνονται ως πιο αξιόπιστοι. Το γεγονός ότι η αντίδραση είναι ακούσια την καθιστά "τίμια". Είναι μια απόδειξη ειλικρινούς μεταμέλειας που δεν μπορεί να πλαστογραφηθεί.
Γιατί είναι προνόμιο μόνο των ανθρώπων;
Το κοκκίνισμα είναι το μοναδικό χαρακτηριστικό που δεν μοιραζόμαστε με κανένα άλλο ον στον πλανήτη. Για να κοκκινίσεις, πρέπει να διαθέτεις τη λεγόμενη "Θεωρία του Νου", την ικανότητα, δηλαδή, να αντιλαμβάνεσαι ότι οι άλλοι σε αξιολογούν. Πρέπει να μπορείς να δεις τον εαυτό σου μέσα από τα μάτια των γύρω σου.
Την επόμενη φορά που θα νιώσεις τα μάγουλά σου να φλέγονται, μην προσπαθήσεις να το κρύψεις. Από εξελικτική άποψη, αυτή η ευαισθησία δεν είναι αδυναμία, αλλά πλεονέκτημα. Είναι ο τρόπος του οργανισμού σου να δείξει ότι είσαι ένας άνθρωπος που νοιάζεται για τους γύρω του και για τη θέση του μέσα στην ομάδα. Το κοκκίνισμα δεν σε προδίδει, στην πραγματικότητα, αποκαλύπτει την πιο αυθεντική και αξιόπιστη πλευρά του χαρακτήρα σου.