Όλοι έχουμε ακούσει την προτροπή ότι πρέπει να "ξεκλειδώσουμε" το δημιουργικό, δεξιό μέρος του εγκεφάλου μας. Αλλά πώς γίνεται αυτό στην πράξη; Η διάσημη συγγραφέας και life coach Δρ.Martha Beck προτείνει μερικούς ιδιαίτερα γόνιμους τρόπους για να επεκτείνεις τους πνευματικούς σου ορίζοντες.
Η ιστορία της "λογικής" μονομέρειας
Ιστορικά, η επιστήμη του εγκεφάλου βασίστηκε στη μελέτη ανθρώπων που είχαν υποστεί βλάβες. Ανάλογα με το σημείο του τραυματισμού, οι ασθενείς παρουσίαζαν διαφορετικές αδυναμίες: αν έχανες ένα συγκεκριμένο τμήμα, ίσως να μην μπορούσες να κάνεις διαίρεση· αν καταστρεφόταν ένα άλλο, οι μέρες που έπλεκες δαντέλες τελείωναν οριστικά. Ο διάσημος Phineas Gage, για παράδειγμα, είδε μια σιδερένια ράβδο να διαπερνά το κρανίο του, χάνοντας για πάντα την ικανότητα να είναι ευγενικός. Δύσκολα μπορείς να τον κατηγορήσεις για τη μετέπειτα οξυθυμία του.
Οι άνθρωποι με τραύματα στο αριστερό ημισφαίριο δυσκολεύονται στην αναλυτική σκέψη και τη λήψη λογικών αποφάσεων. Αντίθετα, όσοι έχουν βλάβη στο δεξί ημισφαίριο μπορεί να αριστεύουν σε τυποποιημένα τεστ, αλλά αδυνατούν να συνθέσουν τα επιμέρους στοιχεία σε ένα ενιαίο, νοητό σύνολο.
Στο βιβλίο του "Ο άνθρωπος που μπέρδεψε τη γυναίκα του με ένα καπέλο", ο Oliver Sacks περιγράφει έναν ασθενή που έβλεπε τα πάντα πεντακάθαρα, αλλά μπορούσε να τα αναγνωρίσει μόνο κάνοντας υποθέσεις. Αν του έδειχνες ένα τριαντάφυλλο, έλεγε: "Είναι κόκκινο πάνω, πράσινο και αγκαθωτό κάτω, μυρίζει ωραία... Μήπως είναι λουλούδι;". Μια μέρα, ψάχνοντας το καπέλο του, άπλωσε το χέρι του στο κεφάλι της γυναίκας του, σκεπτόμενος προφανώς: "Είναι κάτι οικείο και με ακολουθεί παντού... Μήπως είναι το καπέλο μου;".
Η κυριαρχία του αριστερού εγκεφάλου στη Δύση
Για το μεγαλύτερο μέρος της δυτικής ιστορίας, η δεξιά πλευρά του εγκεφάλου παραμελήθηκε από νευρολόγους που εστίαζαν αποκλειστικά στην "ορθολογική" σκέψη. Μόλις τα τελευταία χρόνια οι ειδικοί άρχισαν να υμνούν το δημιουργικό, ολιστικό δεξί ημισφαίριο.
Είναι ενδιαφέρον ότι τα εγκεφαλικά επεισόδια στο αριστερό ημισφαίριο φαίνεται να είναι συχνότερα. Ίσως χρησιμοποιούμε τόσο πολύ την "αναλυτική" μας πλευρά, που φτάνουμε στα όρια της υπερφόρτωσης. Ίσως η ίδια η φύση προσπαθεί να μας στρέψει ξανά προς τα δώρα του δεξιού εγκεφάλου. Το καλό είναι ότι πλέον ξέρεις πως μπορείς να επιφέρεις αυτή την αλλαγή συνειδητά, χωρίς να χρειαστεί να επιζήσεις από μια νευρολογική καταστροφή.
Η δύναμη της "βαθιάς εξάσκησης"
Στο συναρπαστικό βιβλίο του The Talent Code, ο Daniel Coyle περιγράφει πώς αντιδρά ο εγκέφαλος όταν μαθαίνεις μια νέα δεξιότητα. Κάθε φορά που εκτελείς μια πράξη, ένα ηλεκτρικό σήμα διαπερνά μια νευρική οδό, πυκνώνοντας το στρώμα της μυελίνης, της ουσίας που περιβάλλει τις νευρικές ίνες όπως το μονωτικό πλαστικό τα καλώδια. Όσο πιο παχιά η μυελίνη, τόσο πιο αποτελεσματικά λειτουργεί η δεξιότητα.
Στην εκπαίδευσή σου, "έχτισες" μυελίνη κυρίως στις οδούς της λογικής. Προετοιμάστηκες για την τάξη και την προβλεψιμότητα, όχι για τον σημερινό καταιγισμό αλλαγών. Τώρα, χρειάζεται να δημιουργήσεις νέα κυκλώματα στο δεξί σου ημισφαίριο μέσω της βαθιάς εξάσκησης.
Η διαδικασία είναι απλή:
- Οραματίσου την ικανότητα που θέλεις (π.χ. να ζωγραφίζεις).
- Προσπάθησε να την αντιγράψεις.
- Αποτύγχανε. Η αποτυχία είναι δομικό στοιχείο της μάθησης.
- Ανέλυσε τα λάθη σου και δοκίμασε ξανά.
Όπως είπε και ο Samuel Beckett, σκοπός είναι να "αποτυγχάνεις καλύτερα" κάθε φορά.
Πρακτικές ασκήσεις για να "ξυπνήσεις" το δεξί σου ημισφαίριο
Η βαθιά εξάσκηση είναι επίπονη αλλά και λυτρωτική, καθώς σε βάζει σε μια κατάσταση απόλυτης συγκέντρωσης. Δοκίμασε τα εξής:
1. Η πρόκληση της υπογραφής
Υπόγραψε το όνομά σου κανονικά. Τώρα, δοκίμασε να το κάνεις με κατοπτρική γραφή (από τα δεξιά προς τα αριστερά). Μετά, υπόγραψε ανάποδα. Τέλος, υπόγραψε και ανάποδα και κατοπτρικά ταυτόχρονα. Αυτή η "παράξενη" κίνηση αναγκάζει το δεξί ημισφαίριο να αναλάβει δράση.
2. Ο διάλογος των δύο ημισφαιρίων
Πάρε ένα μολύβι στο δεξί σου χέρι και γράψε μια ερώτηση: "Πώς νιώθεις σήμερα;". Μετά, άλλαξε χέρι και άφησε το αριστερό να απαντήσει ό,τι του έρθει. Μην ανησυχείς για τα τρεμουλιαστά γράμματα. Θα εκπλαγείς από το πόσο διαφορετική προσωπικότητα έχει το δεξί σου ημισφαίριο (που ελέγχει το αριστερό χέρι). Συχνά λειτουργεί σαν ένας "δάσκαλος Ζεν" που προσφέρει απλές, διαισθητικές λύσεις.
3. Η εκμάθηση νέων κινήσεων
Το δεξί ημισφαίριο ενεργοποιείται όταν κινείσαι με τρόπο ασυνήθιστο. Δοκίμασε να περπατήσεις συγχρονίζοντας το δεξί χέρι με το δεξί πόδι και το αριστερό με το αριστερό (αντίθετα από το φυσιολογικό). Αν σου φαίνεται εύκολο, κάν’ το προς τα πίσω με τα μάτια κλειστά. Κάθε κίνηση που είναι αρχικά δύσκολη αλλά μαθαίνεται, ενισχύει τη "μυελίνη" του δεξιού σου εγκεφάλου.
4. Η μέθοδος του "νεροχύτη"
Όταν έχεις ένα άλυτο πρόβλημα, "φόρτωσε" το μυαλό σου με αυτό και μετά διάβασε μερικές παραγράφους από τρία εντελώς άσχετα βιβλία. Στη συνέχεια, άφησέ το. Πλύνε τα πιάτα, παίξε με τη γάτα σου, κάνε κάτι άσχετο.
Αυτή η διαδικασία ευνοεί τις ξαφνικές αναλαμπές (το περίφημο "Eureka"). Το δεξί ημισφαίριο θα συνεχίσει να επεξεργάζεται τις πληροφορίες στο παρασκήνιο και θα σου "σερβίρει" τη λύση εκεί που δεν το περιμένεις.
Η ενεργοποίηση του δεξιού εγκεφάλου είναι μια δεξιότητα που δυναμώνει με την τριβή. Μην φοβάσαι να καταπιαστείς με το άγνωστο και να τροφοδοτήσεις τη "βάση δεδομένων" σου με σκόρπιες πληροφορίες. Σύντομα θα διαπιστώσεις ότι κινείσαι με πολύ μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση σε έναν κόσμο που γίνεται όλο και πιο περίπλοκος.