Ο ιός του Δυτικού Νείλου βρίσκεται ξανά στο προσκήνιο, με την Ανατολική Αττική να καταγράφει σημαντικό αριθμό περιστατικών και τις αρμόδιες αρχές να εντείνουν τις επιχειρήσεις για την καταπολέμηση των κουνουπιών.
Οι ψεκασμοί έχουν αυξηθεί τις τελευταίες ημέρες, ενώ σε ορισμένες περιοχές χρησιμοποιούνται ακόμη και βαρέος τύπου μηχανήματα για την αντιμετώπιση των κουνουπιών. Την ίδια στιγμή, όμως, η φετινή εικόνα επαναφέρει ένα σημαντικό ερώτημα: πόσο έγκαιρα ξεκίνησαν οι προληπτικές δράσεις και κατά πόσο ήταν αρκετές για να περιορίσουν την εξάπλωση του ιού;
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο το τι γίνεται τώρα, αλλά κυρίως το τι προηγήθηκε.
Το μεγάλο στοίχημα είναι η πρόληψη
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση των κουνουπιών δεν θα πρέπει να ξεκινά όταν η επιδημιολογική καμπύλη έχει ήδη αρχίσει να ανεβαίνει.
Η βασική γραμμή άμυνας είναι η έγκαιρη προνυμφοκτονία. Πρόκειται για τις παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται στις εστίες αναπαραγωγής των κουνουπιών, με στόχο την εξουδετέρωση των προνυμφών πριν εξελιχθούν σε ενήλικα έντομα.
Με άλλα λόγια, η αποτελεσματική αντιμετώπιση δεν αφορά μόνο τα κουνούπια που βλέπουμε να πετούν γύρω μας. Αφορά κυρίως τον εντοπισμό των σημείων όπου αναπαράγονται και την παρέμβαση πριν ο πληθυσμός τους αυξηθεί.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται ένα από τα βασικά ερωτήματα που τίθενται φέτος: πότε ξεκίνησαν οι ψεκασμοί από τις Περιφέρειες και τους Δήμους, σε ποιες περιοχές πραγματοποιήθηκαν και αν οι παρεμβάσεις προηγήθηκαν της αύξησης των κουνουπιών και της μετάδοσης του ιού.
Η Ανατολική Αττική στο επίκεντρο
Στην Ανατολική Αττική έχουν καταγραφεί κρούσματα σε αρκετούς δήμους, με ιδιαίτερα αυξημένη παρουσία σε Μαρκόπουλο-Μεσογαίας και Σπάτα-Αρτέμιδα.
Περιστατικά έχουν καταγραφεί επίσης σε Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη, Κρωπία, Μαραθώνα, Παλλήνη και άλλες περιοχές.
Ο ΕΟΔΥ, ωστόσο, δεν περιορίζει την εκτίμηση του κινδύνου μόνο στους δήμους όπου έχει ήδη καταγραφεί ανθρώπινο κρούσμα. Ως περιοχές υψηλού κινδύνου μπορούν να χαρακτηριστούν και άλλες περιοχές όταν συνυπάρχουν παράγοντες όπως η γειτνίαση με επηρεαζόμενες περιοχές, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και τα προηγούμενα επιδημιολογικά δεδομένα.
Αυτό σημαίνει ότι η απουσία ενός καταγεγραμμένου περιστατικού δεν συνεπάγεται απαραίτητα και απουσία κινδύνου.
Γιατί έχουμε φέτος τόσα κρούσματα;
Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι γιατί η φετινή χρονιά έχει προκαλέσει τόσο μεγάλη ανησυχία.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι απαραίτητα η συνολική αύξηση του αριθμού των κουνουπιών που εξηγεί την εικόνα. Ιδιαίτερη σημασία έχει το ποσοστό των κουνουπιών που είναι ήδη μολυσμένα με τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Η κυκλοφορία του ιού εξαρτάται από έναν συνδυασμό παραγόντων. Ανάμεσα σε αυτούς βρίσκονται ο συνολικός πληθυσμός των κουνουπιών, το ποσοστό των μολυσμένων εντόμων, αλλά και η παρουσία άγριων πτηνών.
Τα πτηνά αποτελούν βασικό κρίκο στον κύκλο μετάδοσης του ιού, καθώς μπορούν να διατηρούν τον ιό στη φύση και να συμβάλλουν στη μετάδοσή του μέσω των κουνουπιών.
Ο καιρός που ευνόησε τα κουνούπια
Σημαντικό ρόλο στη φετινή εικόνα φαίνεται να έχουν παίξει και οι καιρικές συνθήκες.
Ο σχετικά θερμός χειμώνας, σε συνδυασμό με την υγρή και βροχερή άνοιξη, δημιούργησε ένα περιβάλλον ιδιαίτερα ευνοϊκό για την ανάπτυξη των κουνουπιών.
Οι βροχοπτώσεις μπορούν να οδηγήσουν στη δημιουργία περισσότερων σημείων με στάσιμο νερό, τα οποία αποτελούν ιδανικές εστίες αναπαραγωγής. Όταν αυτές οι συνθήκες συνδυάζονται με υψηλές θερμοκρασίες, ο κύκλος ανάπτυξης των κουνουπιών μπορεί να επιταχυνθεί.
Στην εικόνα προστίθεται και η παρουσία αποδημητικών πτηνών που περνούν από την Ελλάδα. Τα πτηνά αυτά μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση του φυσικού κύκλου μετάδοσης του ιού.
Έτσι, η φετινή έξαρση δεν φαίνεται να οφείλεται σε έναν και μόνο παράγοντα, αλλά σε έναν συνδυασμό περιβαλλοντικών και επιδημιολογικών συνθηκών.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρή νόσηση;
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μπορεί να προσβάλει ανθρώπους ανεξαρτήτως ηλικίας. Ωστόσο, η μόλυνση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα οδηγήσει σε σοβαρή νόσηση.
Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται δεν εμφανίζουν σοβαρά συμπτώματα, ενώ αρκετοί μπορεί να περάσουν τη λοίμωξη με ήπια συμπτωματολογία.
Ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης είναι μεγαλύτερος στους ηλικιωμένους και στα άτομα που αντιμετωπίζουν υποκείμενα νοσήματα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η λοίμωξη μπορεί να προσβάλει το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα.
232 κρούσματα και 19 θάνατοι
Τα τελευταία στοιχεία του ΕΟΔΥ αποτυπώνουν το μέγεθος της φετινής έξαρσης.
Από την αρχή της περιόδου μετάδοσης του 2026 έως τις 26 Αυγούστου, έχουν διαγνωστεί και δηλωθεί συνολικά 232 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Από αυτά, τα 165 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, ενώ 67 είχαν ήπιες εκδηλώσεις ή δεν παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.
Μέσα σε μόλις μία εβδομάδα δηλώθηκαν 75 νέα εγχώρια κρούσματα, γεγονός που δείχνει πόσο έντονη είναι η δραστηριότητα του ιού αυτή την περίοδο.
Παράλληλα, μέχρι τις 26 Αυγούστου έχουν καταγραφεί 19 θάνατοι σε ασθενείς με λοίμωξη από τον ιό. Όλοι οι θανόντες ήταν άνω των 65 ετών, ενώ η διάμεση ηλικία τους ήταν τα 85 έτη. {"fallbackMarkdown":"(Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας)
Γιατί ο Σεπτέμβριος είναι κρίσιμος
Το γεγονός ότι μπήκαμε στον Σεπτέμβριο δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος έχει περάσει.
Η δραστηριότητα των κουνουπιών και η κυκλοφορία του ιού συνήθως περιορίζονται σταδιακά προς τα μέσα ή το τέλος Οκτωβρίου. Ωστόσο, δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί από τώρα πότε ακριβώς θα ολοκληρωθεί η φετινή έξαρση.
Ο καιρός θα συνεχίσει να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες.
Όσο οι θερμοκρασίες παραμένουν υψηλές, οι συνθήκες εξακολουθούν να είναι ευνοϊκές για την ανάπτυξη και τη δραστηριότητα των κουνουπιών. Παράλληλα, η αποτελεσματικότητα των δράσεων καταπολέμησης εξαρτάται και από τις περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούν κάθε φορά.
Τι μπορούμε να κάνουμε στην καθημερινότητά μας
Οι δράσεις των Περιφερειών και των Δήμων είναι σημαντικές, όμως η προστασία δεν σταματά στους ψεκασμούς.
Η αποφυγή των τσιμπημάτων παραμένει βασικό μέτρο ατομικής προστασίας. Ιδιαίτερα τις ώρες που η δραστηριότητα των κουνουπιών είναι αυξημένη, καλό είναι να χρησιμοποιούνται κατάλληλα εντομοαπωθητικά και να προτιμάται η χρήση ρούχων που καλύπτουν όσο γίνεται μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος.
Εξίσου σημαντικό είναι να περιορίζονται οι μικρές εστίες στάσιμου νερού γύρω από το σπίτι. Πιατάκια από γλάστρες, δοχεία, κουβάδες ή άλλα αντικείμενα στα οποία μπορεί να συγκεντρώνεται νερό μπορούν να αποτελέσουν σημεία αναπαραγωγής κουνουπιών.
Η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο όπλο
Η φετινή έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ανατολική Αττική επαναφέρει με έντονο τρόπο τη σημασία της πρόληψης.
Οι ψεκασμοί που πραγματοποιούνται όταν η δραστηριότητα του ιού έχει ήδη αυξηθεί είναι απαραίτητοι, όμως η ουσιαστική αντιμετώπιση ξεκινά πολύ νωρίτερα: από την παρακολούθηση των πληθυσμών των κουνουπιών, τον έγκαιρο εντοπισμό των εστιών αναπαραγωγής και την προνυμφοκτονία.
Ο Σεπτέμβριος αναμένεται να είναι ένας ακόμη κρίσιμος μήνας. Και όσο οι θερμοκρασίες παραμένουν υψηλές, η προσοχή δεν πρέπει να μειωθεί.
Γιατί στην περίπτωση του ιού του Δυτικού Νείλου, η καλύτερη αντιμετώπιση είναι εκείνη που έχει ξεκινήσει πριν εμφανιστεί το πρόβλημα.