Υπάρχουν στιγμές που η εικόνα λέει περισσότερα από μια ολόκληρη πολιτική ομιλία. Στο Σεν Ντενί, ο δήμαρχος Μπαλί Μπαγκαγιόκο στέκεται μπροστά από μαθητές και φοιτητές. Δεν κρατά τίποτα στα χέρια του. Μόνο το σώμα του. Σαν μια τελευταία, ανθρώπινη ασπίδα.
"Σταματήστε, σταματήστε", ακούγεται να λέει προς τις αστυνομικές δυνάμεις.
Και μετά έρχονται τα δακρυγόνα. Η εικόνα είναι σκληρή. Σχεδόν παράλογη. Ένας δήμαρχος να προσπαθεί να προστατεύσει παιδιά και απέναντί του μια αστυνομική δύναμη που επιχειρεί να διαλύσει το πλήθος.
Η Γαλλία έζησε την Τρίτη μία από τις μεγαλύτερες μαθητικές κινητοποιήσεις των τελευταίων δεκαετιών. Καθηγητές, γονείς και μαθητές λυκείου βγήκαν στους δρόμους, διαμαρτυρόμενοι για την υποστελέχωση, την έλλειψη χρηματοδότησης και την κατάσταση στα δημόσια σχολεία.
Περισσότεροι από 250.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις, σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών. Οι διοργανωτές ανεβάζουν τον αριθμό στις 450.000.
Από το Παρίσι μέχρι το Στρασβούργο, τη Ρεν και την Τουλούζη, οι δρόμοι γέμισαν συνθήματα, νεανικές φωνές, νερό από κανόνια και δακρυγόνα. Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, ένα παιδί έχασε το χέρι του.
Ένας 15χρονος τραυματίστηκε σοβαρά τη Δευτέρα από χειροβομβίδα κρότου-λάμψης. Το περιστατικό ήρθε να προσθέσει μια ακόμη σκοτεινή γραμμή σε μια κινητοποίηση που από την αρχή είχε πάρει επικίνδυνη τροπή.
761 αστυνομικοί, 215 μαθητές, 89 εργαζόμενοι στην εκπαίδευση
Οι αριθμοί είναι ψυχροί. Οι άνθρωποι πίσω τους όχι. Ο υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνέζ ανακοίνωσε ότι από την έναρξη των κινητοποιήσεων έχουν τραυματιστεί 761 αστυνομικοί και χωροφύλακες, 215 μαθητές και 89 μέλη του προσωπικού της εθνικής εκπαίδευσης.
Παράλληλα, έχουν γίνει 6.629 προσαγωγές. Ο ίδιος απέρριψε τον όρο "αστυνομική καταστολή", υποστηρίζοντας πως οι κινητοποιήσεις ήταν πρωτοφανείς ως προς την έκταση και την ταχύτητα με την οποία μετατράπηκαν σε βίαιες συγκρούσεις.
Και πράγματι, η βία υπήρξε. Υπήρξαν επιθέσεις, ζημιές, συγκρούσεις και καταστροφές δημόσιων κτιρίων.
Όμως υπάρχει και μια άλλη εικόνα. Είναι η εικόνα ενός δεκαπεντάχρονου χωρίς το ένα του χέρι. Είναι η εικόνα ενός δημάρχου που στέκεται μπροστά από παιδιά. Είναι η εικόνα μιας γενιάς που φωνάζει ότι το σχολείο της δεν έχει αρκετούς ανθρώπους, αρκετά χρήματα, αρκετό χώρο για να αναπνεύσει.
Κι εδώ, ίσως, βρίσκεται το πιο δύσκολο ερώτημα: πότε η προστασία της τάξης αρχίζει να μοιάζει με φόβο απέναντι σε εκείνους που ζητούν να ακουστούν;
Τα όπλα, οι ευθύνες και μια χώρα που διχάζεται
Ο υπουργός Εσωτερικών ανακοίνωσε την εγκατάλειψη των χειροβομβίδων κρότου-λάμψης. Για τον γραμματέα του Σοσιαλιστικού Κόμματος και υποψήφιο για την προεδρία, Ολιβιέ Φωρ, όμως, αυτό δεν αρκεί.
Ζητά να απαγορευτούν και τα LBD, οι εκτοξευτές σφαιρών από καουτσούκ, υποστηρίζοντας ότι τέτοια όπλα δεν έχουν θέση στην αντιμετώπιση διαδηλώσεων.
Στην άλλη πλευρά, ο ακροδεξιός υποψήφιος Ερίκ Ζεμούρ ζητά αυστηρότερες ποινές για τους νέους που συμμετέχουν σε βίαια επεισόδια, ακόμη και αποβολή από τα σχολεία και οικονομικές κυρώσεις στις οικογένειές τους.
Δύο Γαλλίες. Δύο διαφορετικές απαντήσεις στο ίδιο πρόβλημα. Κι όμως, πίσω από την πολιτική αντιπαράθεση υπάρχουν παιδιά. Παιδιά που διαδηλώνουν. Παιδιά που φοβούνται. Παιδιά που τραυματίζονται.
Και μια χώρα που μοιάζει να δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να μιλήσει μαζί τους χωρίς να υψώσει τη φωνή της.
Ίσως γι’ αυτό, μέσα σε αυτή την εικόνα της έντασης, ταιριάζει μια σκέψη του Μάνου Χατζιδάκι: "Όταν συνηθίζεις το τέρας, αρχίζεις να του μοιάζεις."
Γιατί το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο ότι οι δρόμοι γέμισαν δακρυγόνα. Είναι μήπως ότι αρχίζουμε να τα θεωρούμε φυσικό σκηνικό. Κι εκεί, ανάμεσα σε μια χειροβομβίδα κρότου-λάμψης και ένα παιδικό σακίδιο, βρίσκεται όλη η αντίφαση μιας κοινωνίας που θέλει να προστατεύσει το μέλλον της — αλλά δυσκολεύεται να ακούσει τη φωνή του.
Ο Χατζιδάκις είχε πει κάποτε πως "η μόνη επανάσταση που αξίζει είναι η επανάσταση της ευαισθησίας". Ίσως, τελικά, αυτή να είναι και η πιο δύσκολη.