Στη μόδα, δέκα χρόνια είναι σχεδόν μία αιωνιότητα. Ειδικά σήμερα, όταν οι αλλαγές στις δημιουργικές διευθύνσεις των μεγαλύτερων οίκων έχουν γίνει τόσο συχνές ώστε κάθε σεζόν να μοιάζει με νέο κεφάλαιο ενός ατελείωτου παιχνιδιού διαδοχής. Μέσα σε αυτό το τοπίο, τα 10 χρόνια του Anthony Vaccarello στον Saint Laurent δεν αποτελούν απλώς μία επέτειο. Αποδεικνύουν τι μπορεί να συμβεί όταν ένας σχεδιαστής έχει τον χρόνο, την ελευθερία και –κυρίως– μία αρκετά ξεκάθαρη ιδέα για να χτίσει κάτι που ξεπερνά τα όρια μιας συλλογής.
Ο Vaccarello ανέλαβε τη δημιουργική διεύθυνση του Saint Laurent τον Απρίλιο του 2016, διαδεχόμενος τον Hedi Slimane. Μία δεκαετία αργότερα, έχει πετύχει κάτι πολύ δυσκολότερο από τη δημιουργία μερικών επιτυχημένων τσαντών ή viral runway moments: έχει δημιουργήσει έναν Saint Laurent που αναγνωρίζεις πριν ακόμη δεις το logo. Ένας δυνατός ώμος. Ένα μαύρο, άψογα κομμένο σακάκι. Ένα εξαιρετικά μακρύ παλτό. Δέρμα, δαντέλα και διάφανα υφάσματα. Ένα φόρεμα που κινείται πάνω στο σώμα ή ένα ζευγάρι γυαλιά ηλίου που σχεδόν κρύβει το πρόσωπο. Και πάντα εκείνη η αίσθηση μιας γυναίκας που δεν χρειάζεται να προσπαθήσει ιδιαίτερα για να γίνει αντιληπτή.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο επίτευγμα του Vaccarello: δεν δημιούργησε απλώς μία αισθητική. Δημιούργησε χαρακτήρα.
Από τον Hedi Slimane σε μία νέα γυναίκα Saint Laurent
Η αφετηρία κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν. Όταν ο Vaccarello έφτασε στον οίκο, ο Hedi Slimane είχε ήδη αφήσει πίσω του μία εξαιρετικά ισχυρή εικόνα: νεανική, rock'n'roll, λεπτή, σκοτεινή και έντονα συνδεδεμένη με τη μουσική κουλτούρα. Ο Vaccarello θα μπορούσε να επιχειρήσει μία θεαματική ρήξη. Δεν το έκανε. Αντί να προσπαθήσει να διαγράψει ό,τι προηγήθηκε, άρχισε σταδιακά να κοιτάζει βαθύτερα στο αρχείο του Yves Saint Laurent και να φέρνει στην επιφάνεια τους κώδικες που μπορούσαν να μιλήσουν στη δική του εποχή. Το Le Smoking, το σαφάρι, οι διαφάνειες, το tailoring, οι αναφορές στα '70s και στα '80s, η διαρκής συνομιλία ανάμεσα στο αρρενωπό και το θηλυκό, το αυστηρό και το αισθησιακό. Μόνο που όλα αυτά πέρασαν μέσα από το δικό του φίλτρο.
Κάπως έτσι γεννήθηκε η γυναίκα Saint Laurent της εποχής Vaccarello. Δεν είναι απλώς sexy. Είναι επιβλητική. Ο αισθησιασμός της δεν εξαρτάται από το πόσο δέρμα αποκαλύπτει. Μπορεί να εμφανιστεί με ένα σχεδόν διάφανο φόρεμα και στην επόμενη συλλογή να κρυφτεί μέσα σε ένα oversized σακάκι με τεράστιους ώμους. Η δύναμη παραμένει ίδια, γιατί προέρχεται περισσότερο από τη στάση παρά από το ίδιο το ρούχο.
Η συνέπεια ως η πιο σύγχρονη μορφή πολυτέλειας
Αν κοιτάξεις τις συλλογές του Vaccarello διαδοχικά, θα παρατηρήσεις κάτι ενδιαφέρον. Δεν υπάρχει η αγωνία να παρουσιάσει κάθε έξι μήνες έναν "νέο Saint Laurent". Το 2020 το latex συνάντησε τη γαλλική αστική κομψότητα κάτω από τον Πύργο του Άιφελ. Η συλλογή Winter 2022 περιορίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά στο μαύρο και το λευκό, ενώ εκείνη για τη σεζόν Winter 2024 έκανε τη διαφάνεια πρωταγωνίστρια. Τον χειμώνα του 2025 έφερε καθαρές γραμμές και έντονα χρώματα. Σε άλλες συλλογές επέστρεψαν οι υπερτονισμένοι ώμοι, τα κοστούμια, τα ρευστά φορέματα ή οι αναφορές σε διαφορετικές δεκαετίες του αρχείου.
Η εικόνα αλλάζει, όμως η γυναίκα πίσω από αυτή παραμένει η ίδια.
Σε μία εποχή που τα trends αποκτούν όνομα στο TikTok, κορυφώνονται μέσα σε λίγες εβδομάδες και λίγο αργότερα αντικαθίστανται από το επόμενο micro-aesthetic, αυτή η συνέπεια μοιάζει σχεδόν ριζοσπαστική. Ο Vaccarello δεν προσπαθεί να κάνει τον Saint Laurent να χωρέσει στην εκάστοτε τάση. Προτιμά να κάνει την τάση να περάσει μέσα από τους κώδικες του Saint Laurent. Και εμπορικά, αυτή η προσέγγιση έχει λειτουργήσει. Στη διάρκεια της θητείας του, οι πωλήσεις του οίκου έχουν υπερδιπλασιαστεί, ενώ κομμάτια όπως οι τσάντες Le 5 à 7 και Icare, τα Le Loafer, τα δερμάτινα jackets και τα μυτερά slingbacks έχουν γίνει αναγνωρίσιμα στοιχεία της σύγχρονης γκαρνταρόμπας Saint Laurent.
Όταν το fashion show γίνεται εικόνα που θυμάσαι
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη που ο Vaccarello κατάλαβε νωρίς: στη σύγχρονη μόδα δεν αρκεί να δημιουργήσεις ένα ωραίο ρούχο. Χρειάζεται να δημιουργήσεις εικόνα. Τα νυχτερινά shows στο Trocadéro, με τον φωτισμένο Πύργο του Άιφελ στο background, έχουν γίνει πλέον μέρος της οπτικής ταυτότητας του Saint Laurent. Το Παρίσι δεν λειτουργεί απλώς ως τοποθεσία. Γίνεται μέρος της αφήγησης. Και ο Vaccarello δεν σταμάτησε εκεί. Μετέφερε τον Saint Laurent στην Paradise Cove στο Μαλιμπού, στην έρημο Agafay του Μαρόκου και στη Βενετία, όπου ο Doug Aitken δημιούργησε μία εντυπωσιακή εγκατάσταση για το show του οίκου.
Η αντίθεση είναι χαρακτηριστική της δουλειάς του: ρούχα με εξαιρετική ακρίβεια τοποθετούνται απέναντι σε αχανή τοπία. Ένας αυστηρός ώμος μέσα στην έρημο. Ένα μαύρο φόρεμα κάτω από τον Πύργο του Άιφελ. Μία λεπτή σιλουέτα μπροστά σε ένα μνημειακό σκηνικό. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς runway photography. Είναι Saint Laurent imagery.
Και μετά, ο Saint Laurent βγήκε από την πασαρέλα
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της δεκαετίας Vaccarello. Γιατί κάποια στιγμή ο κόσμος που δημιουργούσε στις συλλογές άρχισε να γίνεται μεγαλύτερος από τη μόδα. Μέσα από τα Saint Laurent Rive Droite στο Παρίσι και το Los Angeles, ο οίκος άνοιξε έναν διάλογο με την τέχνη, το design, τη φωτογραφία και τη μουσική. Ονόματα όπως οι Man Ray, Jean-Michel Basquiat, Robert Mapplethorpe και Donald Judd συνδέθηκαν με projects και εκθέσεις, ενισχύοντας την ιδέα ότι ο Saint Laurent δεν θέλει απλώς να σου προτείνει τι θα φορέσεις. Θέλει να σου δείξει έναν ολόκληρο τρόπο να βλέπεις τα πράγματα.
Η πιο φιλόδοξη κίνηση ήρθε με τη Saint Laurent Productions και την είσοδο του οίκου στον κινηματογράφο. Συνεργασίες με δημιουργούς όπως οι Pedro Almodóvar, Jacques Audiard, David Cronenberg και Claire Denis έκαναν το cinema οργανικό κομμάτι του σύγχρονου Saint Laurent. Και η επιλογή μοιάζει σχεδόν αυτονόητη όταν σκεφτείς πόσο κινηματογραφική υπήρξε πάντοτε η δουλειά του Vaccarello. Παράλληλα, δημιουργεί έναν όμορφο διάλογο με το παρελθόν. Ο Yves Saint Laurent είχε στενή σχέση με τον κινηματογράφο και φυσικά με την Catherine Deneuve, για την οποία δημιούργησε τα κοστούμια στο Belle de Jour. Ο Vaccarello δεν προσπαθεί να αντιγράψει εκείνη την εποχή. Παίρνει όμως την ιδέα ότι ένας οίκος μόδας μπορεί να συμμετέχει ενεργά στον πολιτισμό και τη μεταφέρει στο σήμερα.
Ένας κόσμος που έχει και τα δικά του πρόσωπα
Κανένα fashion universe δεν είναι ολοκληρωμένο χωρίς τους ανθρώπους που το ενσαρκώνουν. Zoë Kravitz, Kate Moss, Rosé, Hailey Bieber και μία σειρά από ηθοποιούς, μουσικούς και μοντέλα έχουν συνδεθεί με τον Saint Laurent του Vaccarello όχι μόνο επειδή φορούν τα ρούχα του, αλλά επειδή ταιριάζουν στην εικόνα που έχει κατασκευάσει. Cool χωρίς εμφανή προσπάθεια. Αισθησιακοί χωρίς υπερβολή. Λίγο απόμακροι, λίγο μυστηριώδεις και πάντα φωτογενείς. Ακόμη και εδώ, η συνοχή είναι εμφανής. Τα πρόσωπα, οι καμπάνιες, οι ταινίες, τα shows και τα ρούχα μοιάζουν να κατοικούν στο ίδιο σύμπαν.
Τι μας λένε τελικά τα 10 χρόνια του Anthony Vaccarello;
Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο αυτής της δεκαετίας να μην είναι κάποια συγκεκριμένη συλλογή, τσάντα ή viral στιγμή. Είναι ότι ο Vaccarello είχε την υπομονή να χτίσει.
Σε μία βιομηχανία που συχνά ανταμείβει την άμεση αλλαγή και αναζητά ασταμάτητα το επόμενο "νέο", εκείνος επέλεξε να επιστρέφει στις ίδιες ιδέες και να τις κάνει κάθε φορά λίγο διαφορετικές, λίγο πιο ώριμες, λίγο περισσότερο δικές του. Δεν χρειάστηκε να απομακρυνθεί από την κληρονομιά του Yves Saint Laurent για να αποκτήσει προσωπική φωνή, ούτε να καταστρέψει τους κώδικες του οίκου για να αποδείξει ότι μπορεί να τους εκσυγχρονίσει. Και κάπου εδώ βρίσκεται ίσως και το καλύτερο μάθημα προσωπικού στιλ που μπορείς να κρατήσεις από τη δεκαετία Vaccarello: το να εξελίσσεσαι δεν σημαίνει ότι πρέπει κάθε φορά να γίνεσαι κάποια άλλη.
Το προσωπικό στιλ αποκτά πραγματική δύναμη όταν γνωρίζεις τους δικούς σου κώδικες αρκετά καλά ώστε να μπορείς να τους επαναλαμβάνεις χωρίς να επαναλαμβάνεσαι.
Αυτό έκανε ο Anthony Vaccarello στον Saint Laurent.
Δέκα χρόνια αργότερα, δεν έχει δημιουργήσει απλώς μία σειρά από επιτυχημένες συλλογές. Έχει χτίσει έναν κόσμο με δική του γυναίκα, δική του νύχτα, δικά του τοπία, δικούς του κινηματογραφικούς ήρωες και μία αισθητική που δεν χρειάζεται να γράφει Saint Laurent επάνω της για να καταλάβεις σε ποιον ανήκει. Και σε μία εποχή γεμάτη logos, trends και αδιάκοπες επανεκκινήσεις, ίσως αυτό να είναι η απόλυτη πολυτέλεια.